Skąd biorą się nowe kryptowaluty?

Wyobraź sobie kopalnię złota, w której ciężkie, żeliwne kilofy zastąpiono banalnym skryptem napisanym przez skacowanego dwudziestolatka. Kiedyś tłukłem ten temat do głowy pewnemu prężnemu przedsiębiorcy z branży logistycznej przy podwójnym espresso na poznańskich Jeżycach. Uparł się, potwornie wręcz zafiksował na myśli, że za każdym nowym wirtualnym pieniądzem stoi jakiś mityczny sztab inżynierów w Szwajcarii, drukujący cyfrowe certyfikaty z błyszczącą pieczątką. Kompletna bzdura.

Prawda jest drastycznie bardziej prozaiczna. I znacznie brutalniejsza dla kogoś, kto podświadomie szuka w tej branży romantyzmu.

Nowe kryptowaluty nie spadają z nieba po udanej modlitwie do satelity Elona Muska. Zasadniczo rodzą się na trzy skrajnie odmienne sposoby, z czego ten najbardziej znany paradoksalnie dawno odszedł do lamusa. Rozbijmy to na czynniki pierwsze, żebyś po lekturze tego wpisu mógł prześwietlić dowolny projekt rzucony na giełdę w kilkanaście sekund.

Po pierwsze: staroświecka, wręcz zwierzęca siła obliczeniowa, czyli stary, dobry algorytm Proof of Work. Potężne maszyny rozwiązują absurdalnie skomplikowane zagadki matematyczne. Kto pierwszy złamie hash kryptograficzny, dostaje nagrodę w postaci świeżo wygenerowanych monet z protokołu. Kiedyś kopano tak absolutnie wszystko. Dzisiaj? To niemal zamknięty skansen, zarezerwowany głównie dla Bitcoina, Dogecoina i zaledwie garstki starszych dinozaurów. Rachunki za prąd zjadają tam marże szybciej, niż urząd skarbowy potrafi zablokować nieopłacone konto firmowe.

Po drugie: bezczelne powielenie cudzego kodu, potocznie na forach zwane forkiem. Ktoś po prostu bierze otwarty kod źródłowy istniejącej od dawna sieci — powiedzmy Litecoina — po czym brutalnie ingeruje w pliki. Zmienia nazwę, sztucznie podbija limit maksymalnej podaży z 84 milionów na absolutnie zaporowy miliard, modyfikuje delikatnie czas bloku i odpala całość jako zupełnie nowy, niezależny byt. Tak właśnie wykuwała się lwia część dzikiego rynku altcoinów między rokiem 2013 a 2017. Szybko. Skrajnie tanio. Bez grama własnej myśli technicznej.

Trzecia droga dominuje teraz całkowicie. Mowa o kontraktach zasilających wielkie, napuchnięte od kapitału ekosystemy.

Pamiętam lodowaty luty ubiegłego roku. Siedzieliśmy z moim zespołem deweloperskim w wynajętym, dusznym biurze na warszawskiej Woli, audytując architekturę pewnego głośnego projektu DeFi z polskim rodowodem. Główny programista, niesamowicie zdolny chłopak o aparycji wiecznego studenta, otworzył na monitorze zwykły edytor kodu. Wklepał kilkadziesiąt zwięzłych linijek w specyficznym języku Solidity, przypisał zmiennej totalSupply wartość dziesięciu miliardów sztuk, wdrożył z palca ów smart contract wprost do głównej sieci Ethereum i ze znudzeniem kliknął Enter. Cała operacja zajęła mu dokładnie osiemnaście minut zegarowych. Zapłacił równowartość nędznych czterdziestu dolarów opłaty transakcyjnej za gaz. Bum. Właśnie wykreował z absolutnej, matematycznej próżni nową "walutę", z którą mógł zrobić wszystko — sprzedać na zdecentralizowanej giełdzie, spalić wysyłając w nicość albo po chamsku rozdać na Twitterze za lajki. Przerażająco wręcz proste, prawda?

Większość tego szumu, co widzisz codziennie na giełdach pod krzykliwym szyldem gorących nowości, to absolutnie nie są natywne monety z własnym, ciężkim blockchainem. To zaledwie ustandaryzowane tokeny. Pasażerowie na gapę, którzy bezczelnie wykupili tani bilet na pociąg prowadzony przez wielkie maszyny pokroju Ethereum, Solany czy potężnego Binance Smart Chain. Nie mają własnych, oddanych górników. Nie posiadają lojalnych walidatorów sprzętowych. Są po prostu głupim ciągiem znaków w cudzej księdze rachunkowej, zabezpieczonym kryptograficznie cudzym, gigantycznym wysiłkiem.

Skoro już wiesz, że brutalne wygenerowanie miliarda pieskowych lub żabich monet to praca na kwadrans przed poranną kawą, musisz radykalnie zmienić swoje podejście do fundamentów analizy on-chain. Przestań traktować sam nagi fakt istnienia nowej kryptowaluty jako jakiekolwiek osiągnięcie technologiczne warty złamanego grosza. To naiwna pułapka, w którą z uśmiechem na ustach wpada dziewięciu na dziesięciu nowicjuszy depozytujących tu swoje oszczędności.

Oto twój gotowy, sprawdzony w bojach schemat operacyjny. Trzy żelazne kroki. Wykonaj je metodycznie zawsze, gdy jakiś uśmiechnięty naganiacz z Telegrama próbuje ci wcisnąć cudownego, świeżo wyklutego coina o mikroskopijnej kapitalizacji.

• Krok 1: Prześwietl twarde fundamenty w eksploratorze. Wrzuć chłodno adres owego kontraktu na Etherscan lub Solscan. Zobaczysz tam natychmiast, czy masz do czynienia z ciężkim, samodzielnym blockchainem (wymagającym lat pracy programistów), czy może to po prostu tani token zmontowany na kolanie przez bystrzaka z wykorzystaniem darmowego szablonu biblioteki OpenZeppelin.
• Krok 2: Sprawdź z lupą dystrybucję portfeli zaszytą w kodzie. Jeśli nagle widzisz, że 85% całkowitej podaży leży twardo na trzech adresach należących wyłącznie do anonimowego twórcy, natychmiast uciekaj z kapitałem. W nowożytnym modelu Proof of Stake, gdzie o globalnym bezpieczeństwie decyduje matematyczna waga zablokowanych w sieci środków, taka dramatyczna centralizacja to tykająca bomba z krótkim lontem. W kwietniu ubiegłego roku analizowałem zrzut tokenów pewnego polskiego projektu gamingowego, gdzie metryki dosłownie krzyczały na czerwono. Zaledwie dwa skorelowane ze sobą portfele trzymały całą giełdową płynność. Równo trzy dni po debiucie twórcy zrobili klasycznego rug pulla, bezlitośnie wyciągając z naiwnego rynku ponad dwa i pół miliona złotych. Bolesna klasyka gatunku, zgadza się?
• Krok 3: Zweryfikuj realną inflację monety. Nowe kryptowaluty z reguły muszą skądś permanentnie napływać do rynkowego obiegu, by sieć mogła regularnie opłacać walidatorów za autoryzację bloków. Szukaj ukrytej w białych księgach dokumentacji technicznej i maniakalnie sprawdzaj harmonogram emisji. Projekt ze startową podażą w obiegu na mikroskopijnym poziomie 10% oraz ekstremalnie agresywnym, kwartalnym kalendarzem uwalniania reszty monet zablokowanych dla deweloperów niemal zawsze utopi twój kapitał w rozwodnieniu rzędu 50-60% w skali roku.

Kreacja cyfrowego pieniądza przeszła naturalną, choć brutalną ewolucję od amatorskiego, piwnicznego kopania na spalonych kartach graficznych do ultra-nowoczesnej, bezwzględnej inżynierii finansowej uprawianej w kilku kartach otwartej przeglądarki. Suchy kod dawno stał się tam prawem. Wymuszona mechanika dystrybucji cichaczem zastąpiła romantyczny pot znad klawiatury. Odrzuć całą tę mistyczną otoczkę hodowaną przez marketingowców, zacznij uważnie czytać surowe dane on-chain i traktuj od dzisiaj każdy nowy projekt krypto wyłącznie jak wyrachowaną, rzuconą rynkowi ofertę sprzedaży. Tylko na takim chłodnym podejściu zbudujesz tu solidny portfel.

Większość bywalców tego forum nadal wierzy w bajkę, że za każdym nowym tokenem stoi sztab genialnych koderów piszących skomplikowaną architekturę sieci od zera. Totalna bzdura.

Prawdziwa mennica to teraz w 99% przypadków bezczelne kopiuj-wklej z GitHuba. Wystarczy dosłownie piętnaście minut, żeby zmienić nazwę zmiennej w standardowym kontrakcie ERC-20, podpiąć chwytliwe logo i wypuścić to w obieg. Brzmi brutalnie, zgadza się?

Pamiętam doskonale pewien duszny, sierpniowy wieczór pod koniec Q3 2021 roku. Siedziałem na Discordzie z gościem, który operacyjnie zajmował się audytami technicznymi dla mniejszych funduszy VC operujących w Warszawie. Na moich oczach, popijając zimnego lagera, wygenerował jedenaście różnych projektów krypto. Zmieniał tylko parametry podatku od transakcji w kodzie (tzw. buy/sell tax) i leniwie odświeżał kompilator Remix. Żadnego budowania infrastruktury. Żadnego kopania drogim sprzętem. Czysta inżynieria finansowa żerująca na naiwności tłumu szukającego szybkich zysków.

Nowe kryptowaluty rodzą się po prostu z chciwości i nagłego dostępu do płynności.

Najgorsza pułapka w jaką regularnie wpadają świeżaki? Analizowanie opasłych białych ksiąg (whitepapers), które w pięć minut wypluł algorytm, zamiast patrzeć na to, co faktycznie dzieje się pod maską blockchaina. Moneta nie ożywa w momencie startu głośnego presale'u. Ona zaczyna oddychać dopiero wtedy, gdy ktoś wleje w nią chociaż ułamek Ethereum na zdecentralizowanej giełdzie, tworząc pulę płynności (LP).

Zostawiam wam konkretny, operacyjny nawyk. Ten prosty ruch uchronił mój kapitał przed bolesnym wyparowaniem podczas ostatniej rzezi na rynku niedźwiedzia:

• Zamiast czytać euforyczne zapowiedzi naganiaczy na Twitterze, od razu otwórz eksplorator Etherscan.
• Znajdź portfel twórcy (deployer wallet) interesującego Cię, nowiutkiego tokena.
• Prześledź jego historię transakcji z ostatnich trzydziestu dni.

Jeśli dany adres w ciągu tygodnia hurtowo powołał do życia trzy inne, martwe już i porzucone projekty — natychmiast uciekaj. Złapanie takiego śladu na łańcuchu to najlepszy, w stu procentach darmowy detektor oszustw, jakiego kiedykolwiek użyjesz w tej branży, prawda?